• Contact Us
  • Punjab, the land of five rivers, India's bread basket, cradle of the Green revolution, land of Saint Soldiers. ਪੰਜਾਬ ਰੰਗਲਾ ਦੇਸ ਹੈ। ਇਥੇ ਕੁਦਰਤ ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਨਿਖਾਰ ਵਿਚ ਬਹੁਰੰਗੀ ਤਸਵੀਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹਰਿਆਵਲ ਤੇ ਸੋਕਾ, ਗਰਮੀ ਤੇ ਸਰਦੀ, ਮੀਂਹ ਤੇ ਔਡ਼, ਹੁੱਸਡ਼ ਤੇ ਤੀਖਣ ਬੁੱਲੇ, ਸਰੀਰਕ ਸ੍ਰਮ ਤੇ ਕੋਮਲ ਹੁਨਰ, ਮਾਲਾ ਤੇ ਚੰਡੀ, ਰੁੱਖਡ਼ਪਣ ਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਸਰਸਤਾ ਆਦਿ ਬੇਜੋਡ਼ ਜੋਡ਼ੇ ਅੰਕ ਸਹੇਲੀਆਂ ਵਾਂਙ ਇਥੇ ਗਲਵੱਕਡ਼ੀਆਂ ਪਾਈ ਨਜ਼ਰੀਂ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। Eh Mera Punjab | Promote your Page too
    free counters

    Village Dalla (Ludhiana-Punjab) in 1978

    15 notes

    Hero Cycles (Ludhiana-Punjab)

    Hero Cycles (Ludhiana-Punjab)

    5 notes

    Trucks being loaded at Hero Cycles-Ludhiana (Punjab)

    Trucks being loaded at Hero Cycles-Ludhiana (Punjab)

    1 note

    Ghudani Kalan (Ludhiana-Punjab)

    1 note

    A Father and Son work on their farm in Ghudani Kalan, a village 25 kilometers from the city of Ludhiana, Punjab, The state’s farmers are struggling to make ends meet amid decreased productivity of their lands.

    A Father and Son work on their farm in Ghudani Kalan, a village 25 kilometers from the city of Ludhiana, Punjab, The state’s farmers are struggling to make ends meet amid decreased productivity of their lands.

    8 notes

    Cycle Repair shop-Ludhiana (Punjab)

    Cycle Repair shop-Ludhiana (Punjab)

    49 notes

    Ludhiana (Punjab) Railway Station

    Ludhiana (Punjab) Railway Station

    12 notes

    Flying Sikh’s-Rural Sports Mela at Kila Raipur near Ludhiana (Punjab).

    Flying Sikh’s-Rural Sports Mela at Kila Raipur near Ludhiana (Punjab).

    5 notes

    Trucks loading at Hero Cycles factory in Ludhiana (Punjab).

    Trucks loading at Hero Cycles factory in Ludhiana (Punjab).

    2 notes

    Tikki Shop on College Road in Ludhiana (Punjab).

    4 notes

    ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਹੋਇਆ ਸਰਕਾਰੀ ਬੇਰੁਖ਼ੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ

    ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਪੇਂਡੂ ਸਭਿਅਤਾ ਦਾ ਅਜਾਇਬਘਰ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਹੋਸਟਲ ਨਜ਼ਦੀਕ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਰਾਣੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੋਇਆ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਸ਼ਿੱਦਤ ਨਾਲ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਡਾ. ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ ਨੇ ਵਿਰਾਸਤ ਲਈ ਵੱਡੀਆਂ ਰੀਝਾਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪਾਲ ਲਈਆਂ। ਇਸ ਅਜਾਇਬਘਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1 ਮਾਰਚ , 1971 ਨੂੰ ਖ਼ੁਦ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਰੱਖ ਕੇ ਆਰੰਭ ਕਰਵਾਈ ਸੀ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ’ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਉੱਘੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸ. ਖੁਸ਼ਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ 26 ਅਪਰੈਲ 1974 ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਸੀ।

    ਗਰਲਜ਼ ਹੋਸਟਲ ਦੇ ਸਾਹਮਣਿਓਂ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਸੜਕ ਉੱਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਚਲ ਕੇ ਅੱਗੇ ਇਹ ਅਜਾਇਬਘਰ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਰਸ਼ਕ ਫੁਆਰੇ ਵਾਲੀਆਂ ਸਿਲਾਂ ’ਤੇ ਪੈਰ ਧਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰੇ ਕਚੂਚ ਵੱਲ ਪੌਦਿਆਂ ਦਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਰੂਹਾਨੀ ਨਸ਼ਾ ਜਿਹਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਭਵਨ ਦੀ ਬਾਹਰੀ ਦਿਖ ਦੀ ਪੁਰਾਤਣਤਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਭਵਨ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਮੀਨਾਕਾਰੀ ਨਾਲ ਸਜਿਆ  ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅੰਦਰ ਵੜਦਿਆਂ ਹੀ ਪੁਰਾਤਨ ਡਿਊਡੀ ਦੀ ਝਲਕ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਉੱਪਰ ਖੂਬਸੂਰਤ ਛੱਜਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਾਹਮਣੇ ਹੜੱਪਾ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਭਾਂਡੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣਗੇ। ਆਰੀਆ ਕਾਲ, ਈਸਾ ਪੂਰਵ 2000 ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਢਾਲਣ ਦੇ ਸਾਂਚੇ, ਸੁਨੇਤ ਪਿੰਡ ’ਚ ਖੁਦਾਈ ਸਮੇਂ ਮਿਲੇ ਸਿੱਕੇ। ਪੁਰਾਤਨ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਗੰਗਾ ਸਾਗਰ, ਲੋਟਾ, ਬਾਟਾ, ਦੁਹਵਾ, ਗੜਵਾ, ਕਾਂਸੇ ਦਾ ਛੰਨਾ, ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੜਵੀਆਂ, ਕੌਲ, ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਚੌਂਕੇ ਦਾ ਸਾਮਾਨ ਵੇਖਣਯੋਗ ਹੈ। ਵਿਆਹਾਂ ’ਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਰਥ, ਖੂਹੀ, ਕਾਠੀ ਆਦਿ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਪਿਛਾਂਹ ਵੱਲ ਅਥਵਾ ਆਪਣੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੇ ਅੰਗ-ਸੰਗ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੋਗੇ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਘੁੰਗਰੂ, ਗਾਨੀ, ਮਣਕੇ, ਜਨਜੀਵਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਾਮਾਨ ਦੀਵੇ, ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਦਾਨੀਆਂ, ਗਹਿਣੇ, ਸੁਰਮੇਦਾਨੀ, ਪਲੰਘ ਪੰਘੂੜੇ, ਚਿੱਠੀਆਂ ਰੱਖਣ ਦੀ ਥਾਂ ਆਦਿ ਦੇ ਦੀਦਾਰ ਹੋਣਗੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਨਪ੍ਰਚਾਵੇ ਦੇ ਸਾਜ਼ ਢੋਲਕੀਆਂ, ਅਲਗੋਜ਼ੇ, ਤੂੰਬੀ, ਖੜਤਾਲਾਂ, ਟੱਲ, ਸੁਰੰਗੀ, ਸਿਤਾਰ, ਢੱਡ ਉਸ ਯੁੱਗ ਦੀ ਦੱਸ ਪਾਉਣਗੇ।

    ਘਰੇਲੂ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਸਾਮਾਨ ਬੋਹੀਏ, ਪਟਾਰੀਆਂ, ਗੋਲੇ ਅਟੇਰਨੀ, ਉਖਲੀ, ਹੱਥ ਵਾਲੀ ਆਟਾ ਚੱਕੀ, ਚਰਖੇ, ਭੜੋਲੀਆਂ, ਵੇਲਣਾ, ਕੰਘਾ, ਤੇਲ ਦਾ ਕੁੱਪਾ, ਭੱਠੀਆਂ ਆਦਿ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਣਗੀਆਂ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਜੰਮਣ, ਮਰਨ, ਪੂਜਾ-ਪਾਠ ਦਾ ਸਾਮਾਨ ਮਿਲੇਗਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਗੁਰਬਾਣੀ ਤੇ ਲੋਕ ਗੀਤ ਸੁਹਾਗ, ਅਲੁਹਣੀਆਂ ਉੱਕਰੇ ਮਿਲਣਗੇ। ਹੱਥੀਂ ਬਣੇ ਕਹੀ, ਖੁਰਪਾ, ਦਾਤੀ, ਤੰਗਲੀ, ਸਲੰਗ, ਹਲ ਪੰਜਾਲੀ, ਟੋਕਰਾ, ਜਿੰਦਰਾ, ਪੁਰਾਣੀ ਖੇਤੀ ’ਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਔਜ਼ਾਰ ਪਏ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਰਖਾਣਾਂ, ਲੁਹਾਰਾਂ ਦੇ ਸੰਦ ਰੰਦੇ, ਆਰੀ, ਤੇਸਾ, ਵਰਮਾ, ਹਥੌੜੀ ਆਦਿ ਔਜ਼ਾਰ ਇੱਕ ਤਰਤੀਬ ਵਿੱਚ ਪਏ ਮਿਲਣਗੇ। ਇਸ ਭਵਨ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਮਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦਾ ਜੀਵਨ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਸਾਮਾਨ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
    ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਜਾਵਟੀ ਸਾਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬਾਗ ਫੁਲਕਾਰੀਆਂ, ਦਰੀਆਂ, ਸਿਰਹਾਣੇ, ਮਖਮਲ ਦੀਆਂ ਗਿਲਤੀਆਂ, ਹੱਥੀਂ ਕੱਢੀਆਂ ਪੱਥੀਆਂ ਜ਼ਨਾਨਾ ਗਹਿਣੇ, ਗੁੱਡੀਆਂ ਪਟੋਲੇ, ਪੰਜੇਬਾ, ਹੱਥ ਛਣਕਣਾ ਆਦਿ ਨਾਲ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਪੀਹੜਾ ਢਾਹ ਕੇ ਬੈਠੀਆਂ ਸਖੀਆਂ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣਗੀਆਂ। ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੁਰਲਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਿਊਂਕ ਖਾ ਰਹੀ ਹੈ।

    ਦੇਸ ਦੇ ਮੰਨੇ-ਪ੍ਰਮੰਨੇ ਖੇਤੀ ਮਾਹਰ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਹੁਦਿਆਂ ’ਤੇ ਰਹੇ ਡਾ. ਸਵਾਮੀਨਾਥਨ ਇਸ ਪੇਂਡੂ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਤੋਂ ਇੰਨੇ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੁਣ ਤਕ 50 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਇਸ ਅਜਾਇਬਘਰ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਭਿਜਵਾਏ ਹਨ ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਾਂਮਾਤਰ ਹੈ। ਭਵਨ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਤੋਂ ਪਲਾਸਟਿਕ ਪੇਂਟ ਉਖੜ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਰ ਚੀਜ਼ ਉੱਪਰ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਧੂੜ ਜੰਮੀ ਪਈ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਦੂਸਰੀ ਮੰਜ਼ਲ ਨੂੰ ਹੋਰ ਖੂਬਸੂਰਤ ਬਣਾ ਕੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵਿਸਥਾਰਤ ਵਸਤਾਂ ਸਾਂਭੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਅਜਾਇਬਘਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਰੰਧਾਵਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਸਦਕਾ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਤਨ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਸਾਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਮਾਨ ਉੱਪਰ ਦਾਨੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਉਕਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸੰਦੂਕ ਇੱਥੇ ਪਏ ਹਨ ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੀ ਮੀਨਾਕਾਰੀ ਝਲਕਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਬਾਹਰਲੇ ਸੂਬਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਸੈਲਾਨੀ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਅਜਾਇਬਘਰ ਸਵੇਰ 9 ਤੋਂ 1 ਵਜੇ ਤਕ ਤੇ ਸ਼ਾਮ 2 ਵਜੇ ਤੋਂ 4.30 ਵਜੇ ਤਕ ਖੁੱਲ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ੌਕੀਨਾਂ ਨੂੰ 10 ਰੁਪਏ ਦਾਖਲਾ ਪਰਚੀ ਲਗਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਦੀ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗਰਾਂਟ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਵਿਰਾਸਤੀ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਬਚ ਸਕੇ।

    1 note

    Indian Railways train at Ludhiana (Punjab) November 1981.

    Indian Railways train at Ludhiana (Punjab) November 1981.

    13 notes

    PAU in Ludhiana has been providing farmers in Punjab quality seeds for crops and vegetables.

    7 notes

    Hockey team of the 2nd Royal Battalion (Ludhiana Sikhs), 11th Sikh Regiment, (1935)

    Hockey team of the 2nd Royal Battalion (Ludhiana Sikhs), 11th Sikh Regiment, (1935)

    8 notes

    Cinema’s of Ludhiana.

    (Manju Cinema, Ludhiana (1945-present)

    I have wanted to photograph and document for some time, the old cinemas of Ludhiana. Driving past them week after week, I look at the buildings around them being demolished and new developments coming up and I dread to think what will become of these unloved and unappreciated beauties. They are survivors in a city that is changing, where their historical significance is completely lost on everyone and it seems like it is only a matter of time before they fall prey to some developer who will want to build yet another mall in the city.

    With the coming of the PVR and Wave Cinemas, I am sad to say that even I haven’t been to any of these to watch a film in a long time. Due to the lack of an audience, the only films they do screen are often along the lines of ‘Pyaar ka Karz’, ‘Masti Express’ and ‘Husn Bewafa’. Some of these cinemas are not even operational anymore and have been derelict for a few years. The last time I went to an old cinema was in 1992 to watch ‘Jo Jeeta Wohi Sikandar’ with my friends on my 11th birthday. We booked a box, and during the interval my mum sent us snacks and cake. Gosh, how times have changed! You were able to do that in those days, today your snacks are taken away by security before you enter the cinema and you’re forced to spend of overpriced popcorn and sweets.

    What I liked about these cinemas is that they were 1 screen halls with the 4 standard shows a day, the 10:00am, 1:00pm, 4:00pm and the 7:00pm. You didn’t have to check the papers for odd timings and you weren’t spoilt for choice. Today, despite the 20 screen multiplexes, the luxurious velvet seats, our cinemas lack soul. They are run off the mill multiplexes that could be anywhere in the world. You could be in any city and have the exact same cinema going experience, which is incredibly sad.

    These old cinemas didn’t follow a standard tried and tested template of a chain cinema and each one was unique. The attention to detail, the architecture, the hand painted posters, the signage, even the railings and the mini ticket office where someone would sell tickets from a tiny little window were what gave them their own individual character and personality.

    I wish someone adopts these great buildings and gives them a new purpose. They could be cultural centres or museums, concert halls or auditoriums! So many possibilities.

    (‘Pyaar ka Karz’ at Manju Cinema)

    I like the oval wheeled windows and hourglass features on the side of Preet Palace, but one of the best features is the Punjabi sign on the front of the building in the exact same font as the English sign.

    (Preet Palace, Ludhiana)

    (The ‘Preet Palace’ sign in Punjabi )

    (Chand cinema, Ludhiana - Jalandhar Highway)

    (Aarti Cinema-Ferozepur Road, Ludhiana)

    (Deepak Cinema - Near Chaura Bazaar, Ludhiana)

    (Sangeet Cinema - Ludhiana)

    The oldest cinema in Ludhiana - Raikhy Theatre opened it’s doors in 1933. Unfortunately, the only films they show here now are b grade Bollywood movies.

    (‘Husn Bewafa’ at Raikhy Theatre, Ludhiana )

    1 note